Historia Międzynarodowego Festiwalu Pyrzyckie Spotkania z Folklorem
Pierwsze Pyrzyckie Spotkania z Folklorem odbyły się 15 czerwca 1980 roku. Była to jednodniowa impreza, w której udział wzięło 8 zespołów ludowych z Ziemi Pyrzyckiej oraz terenu dawnego województwa szczecińskiego, między innymi Zespół Pieśni i Tańca Ziemi Pyrzyckiej, Pyrzycka Kapela Ludowa i Kapela Ludowa z Goleniowa.
Wszystkie występy odbyły się na scenie nieistniejącego już dawnego budynku PDK przy ul. Stargardzkiej. Opierając się na ustnej relacji pomysłodawcy Pyrzyckich Spotkań z Folklorem Pana Ryszarda Głogowskiego, który jest ostatnim żyjącym organizatorem pierwszej edycji, wiemy, że autorami pomysłu i twórcami byli również: Artur Marcinkiewicz, Ewa Sikora i Bolesław Garczyński.
Podkreślenie w nazwie, że są to „Spotkania” miało świadczyć o tym, że Festiwal nie ma formy konkursu czy jakiejkolwiek innej rywalizacji, ale ma być sposobem zaprezentowania swoich umiejętności i talentu w przyjacielskiej, swobodnej atmosferze.
Dzisiaj trudno to sobie wyobrazić, ale pierwszą sceną była metalowa konstrukcja pokryta deskami. Zdarzyło się, że podczas skocznej polki z przytupem złamała się deska w podłodze sceny, a członkowie Pyrzyckiej Kapeli ofiarnie podtrzymywali od spodu uszkodzoną deskę, do końca występu zapobiegając uszkodzeniom nóg tancerzy.
Natomiast tradycja korowodu po ulicach miasta powstała poprzez zaobserwowanie takiej formy na Festiwalu w Kazimierzu przez występującą tam Pyrzycką Kapelę Ludową.
28 maja 1982 r. podczas 3. edycji pyrzyckiego Folkloru odbyła się wystawa twórczości ludowej i wystawa fotograficzna. Nowością był występ zespołu spoza województwa szczecińskiego. Był to Regionalny Zespół Pieśni i Tańca KASZUBY z Kartuz.
21 maja 1983 r. w 4. Pyrzyckich Spotkaniach z Folklorem udział wzięły 34 zespoły folklorystyczne, a wśród nich ZPiT SIERAKOWICE, Kapela Dudziarzy Wielkopolskich KUMATRY, ZPiT MALI GORZOWIACY, ZPiT KASZUBY, Kapela Ludowa MAGRYSIE. Koncert prowadził szczeciński aktor Aleksander Gierczak
5. edycja wydarzenia trwała już 3 dni – 1-3 czerwca 1984. Zespoły prezentowały się nie tylko w Pyrzycach, ale i innych miejscowościach. Festiwalowi towarzyszyły wystawy twórczości ludowej oraz plenery tj. malarski, fotograficzny i rzeźbiarski. Odbywał się także jarmark, a w sobotę po koncertach, po raz pierwszy odbyła się zabawa ludowa.
W 6. edycji Pyrzyckich Spotkań z Folklorem 31.05-2.06.1985, po raz pierwszy uczestniczyły zespoły z zagranicy: Bułgaria, Jugosławia, NRD. Spotkania prowadzili gawędziarze z Makowa Podhalańskiego: Andrzej Jabłoński i Zygmunt Chowniak.
W 1989 r. odbyła się 10. edycja Festiwalu. Ulicami miasta przeszedł korowód 57 zespołów. Ukazała się także festiwalowa gazetka Pyrzycki Kogutek. Od tego roku Towarzystwo Miłośników Ziemi Pyrzyckiej podczas Festiwalu obchodzi Święto pyrzyckiej kultury. Z tej okazji ludzie działający na rzecz naszej małej ojczyzny otrzymali medale za zasługi dla kultury pyrzyckiej.
Od 1991 r. kiedy odbyły się 12. Pyrzyckie Spotkania z Folklorem, Festiwal wszedł do międzynarodowego kalendarza CIOFF czyli Międzynarodowej Organizacji Organizatorów Festiwali Folkloru i Sztuki Ludowej. To działające pod egidą UNESCO stowarzyszenie, grupujące przedstawicieli kilkudziesięciu państw świata, którego zadaniem jest wspieranie twórców ludowych.
Ponadto, w ramach tego festiwalu, przy wsparciu Towarzystwa Miłośników Ziemi Pyrzyckiej w dniach 13-25 maja 1991, odbył się plener rzeźbiarki – Pyrzyce 91, którego dziełem była KAPELA LUDOWA – 6 rzeźb. Wzięli w nim udział rzeźbiarze amatorzy z naszego województwa.
27.05-31.05. 1992 r. odbyły się 13. Pyrzyckie Spotkania z Folklorem. Odtąd spotkania trwały 5 dni. Po raz pierwszy, w piątek 29 maja o godzinie 20.30 zorganizowany został Koncert Muzyki i Pieśni Religijnej w kościele parafialnym pw. Wniebowzięcia NMP oraz koncert finałowy, podczas którego zespoły zagraniczne prezentowały się w 10-minutowych programach.
W czasie trwania PSzF obradowała w Pyrzycach 7-osobowa Sekcja Europejska CIOFF. Uczestniczyli w niej: z Włoch Giovanni Pistilli, ze Słowacji Bruno Ravnikar, z Niemiec Bernard Schaefer, z byłej Czechosłowacji Peter Homolka oraz Prezydent Sekcji Polskiej Jerzy Chmiel, a także w charakterze obserwatora: Sirje Siluste z Estonii i Ulla Schefer z Niemiec. Sekcja ta tworzyła jednocześnie Komisję Festiwalową CIOFF. Komisja miała obserwować pyrzycki Festiwal i zdecydować, czy może on uzyskać oficjalny atest CIOFF. Wykonano również nową scenografię, w której można było zobaczyć tancerza oraz zarys Baszty Sowiej wpisany w wielką literę P.
Podczas 20. Pyrzyckich Spotkań z Folklorem, które odbywały się 26-30.05.1999 r. po raz pierwszy ogłoszono konkurs na najbardziej widowiskowy i sympatyczny zespół polski i zagraniczny. Zwycięzcami zostały: zespół Yatran z Ukrainy i Zespół Pieśni i Tańca Ziemi Pyrzyckiej.
21. edycja Festiwalu, która miała miejsce 24-28.05.2000 r. została objęta patronatem Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego. Na Festiwalu gościł również Józef Broda, jeden z najbardziej popularnych muzyków ludowych
31.05-3.06.2001 r. odbyły się 22. Pyrzyckie Spotkania z Folklorem. Ten festiwal długo stał pod znakiem zapytania. W końcu udało się uzyskać wszystkie niezbędne pozwolenia i na scenie zaprezentowało się 27 zespołów. Tego roku Pyrzyckie Spotkania z Folklorem otrzymały Certyfikat Jakości CIOFF. Dokument ten został wydany w Helsinkach i podpisał go Prezydent CIOFF Kari Bergholm.
Pyrzyckie Spotkania z Folklorem kilka razy zmieniały teren lokalizacji. Oprócz placu przy Urzędzie Miejskim odbyły się na terenie parku im. Mariana Matysiaka, na boisku szkoły przy ul. Rejtana, a od trzech lat bawimy się wspólnie przy Pyrzyckich Murach Obronnych. Były też lata, w których Festiwal się nie odbył: w pierwszym roku stanu wojennego, drugi raz po pożarze, który strawił budynki mieszkalne przy ul. Niepodległości i w 2020 roku z powodu pandemii koronawirusa.
Warto też dodać, że dawniej organizacja Spotkań z Folklorem stanowiła wielkie wyzwanie logistyczne. O ile krajowi uczestnicy byli rozlokowani po istniejących jeszcze wtedy internatach szkół średnich, to dla zespołów z zagranicy szukano zakwaterowania w domach prywatnych. Zazwyczaj gościnni mieszkańcy Pyrzyc zapraszali do siebie po kilku osób z taką ochotą, że nieraz dla wszystkich nie starczyło zagranicznych gości.
Wszystko to było możliwe dzięki zaangażowaniu i wielkiej pracy organizatorów, zarówno pracowników Domu Kultury jak i wielu osób pomagających z pasją przy organizacji kolejnych edycji. W tym miejscu wymienić trzeba tych pierwszych: Artura Marcinkiewicza, Ryszarda Głogowskiego, Bolesława Garczyńskiego, Ewę Sikorę, do których systematycznie dołączali: Krystyna Olejniczak, Łucja Szutkowska, Ryszard Flak, Justyn Depo, Anna Bajon, Gabriela Jędruch, Regina Wolska, Janusz Szpaczyński, Stanisław Sarzała i wielu innych oddanych idei folklorowej pracowników i współpracowników Domu Kultury. Od 2017 roku dyrektorem festiwalu jest Rafał Roguszka.
Przez wszystkie edycje przewinęło się ponad 850 różnych zespołów składających się z około 30 tysięcy uczestników, w tym 140 zespołów z najbardziej egzotycznych krajów, z pięciu kontynentów. Nie mamy dokładnych danych, ale szacuje się, że występy festiwalowe obejrzała na żywo ponad 100 tysięczna publiczność.
History of the International PYRZYCE MEETINGS WITH FOLKLORE
The first Pyrzyce Folklore Festival took place on June 15, 1980. It was a one-day event attended by eight folk groups from the Pyrzyce Region and the former Szczecin Voivodeship, including the Pyrzyce Region Song and Dance Ensemble, the Pyrzyce Folk Band, and the Goleniów Folk Band.
All performances took place on the stage of the now-defunct former PDK building on Stargardzka Street. Based on the oral history of the originator of the PYRZYCE MEETINGS WITH FOLKLORE, Ryszard Głogowski, the last surviving organizer of the first edition, we know that the idea and creators also included Artur Marcinkiewicz, Ewa Sikora, and Bolesław Garczyński.
The emphasis in the name, „Meetings,” was intended to convey that the Festival was not a competition or any other form of rivalry, but rather a way for participants to showcase their skills and talents in a friendly, relaxed atmosphere.
It’s hard to imagine it today, but the first stage was a metal structure covered with planks. It happened that during a lively, stomping polka, a plank broke on the stage floor, and members of the Pyrzyce Folk Band devotedly supported the damaged plank from underneath, preventing injury to the dancers’ legs for the rest of the performance.
The tradition of parading through the city streets, however, arose from the observation of this form at the Kazimierz Festival by the Pyrzyce Folk Band, which was performing there.
On May 28, 1982, during the 3rd edition of the Pyrzyce Folklore Festival, an exhibition of folk art and a photographic exhibition was held. A new feature was the performance of a group from outside the Szczecin Voivodeship: the Regional Song and Dance Ensemble KASZUBY from Kartuzy.
On May 21, 1983, 34 folk groups participated in the 4th PYRZYCE MEETINGS WITH FOLKLORE, including the SIERAKOWICE Folklore Ensemble, the Greater Poland Bagpipe Band KUMATRY, the MALI GORZOWIACY Folklore Ensemble, the KASZUBY Folklore Ensemble, and the MAGRYSIE Folklore Band. The concert was led by Szczecin actor Aleksander Gierczak.
The 5th edition of the event lasted three days – June 1-3, 1984. The groups performed not only in Pyrzyce but also in other towns. The festival was accompanied by folk art exhibitions and open-air workshops, including painting, photography, and sculpture. A fair was also held, and on the Saturday following the concerts, a folk dance was held for the first time.
The 6th edition of the PYRZYCE MEETINGS WITH FOLKLORE, held from May 31st to June 2nd, 1985, saw the first participation of groups from abroad: Bulgaria, Yugoslavia, and the GDR. The meetings were led by storytellers from Maków Podhalański: Andrzej Jabłoński and Zygmunt Chowniak.
In 1989, the 10th edition of the Festival took place. A procession of 57 groups marched through the city streets. A festival magazine, „Pyrzycki Kogutek,” was also published. Since that year, the Pyrzyce Region Lovers’ Society has celebrated the Pyrzyce Culture Festival during the Festival. On this occasion, people working for our small homeland received medals for their contribution to Pyrzyce culture.
Since 1991, when the 12th PYRZYCE MEETINGS WITH FOLKLORE took place, the Festival has been included in the international calendar of CIOFF (International Organization of Organizing Festivals of Folklore and Folk Art). This UNESCO-sponsored association, bringing together representatives from dozens of countries worldwide, aims to support folk artists.
Furthermore, as part of this festival, with the support of the Pyrzyce Region Lovers’ Society, a sculptor’s plein air workshop, Pyrzyce 91, took place from May 13th to 25th, 1991. The event featured six sculptures by a folk band. Amateur sculptors from our region participated.
The 13th PYRZYCE MEETINGS WITH FOLKLORE took place from May 27th to 31st, 1992. Since then, the meetings have spanned five days. For the first time, on Friday, May 29th, at 8:30 PM, a Concert of Religious Music and Song was held at the Parish Church of the Assumption of the Blessed Virgin Mary, along with a final concert during which foreign groups performed 10-minute programs.
During the Polish Folklore Festival, the seven-member European Section of the CIOFF met in Pyrzyce. Participants included Giovanni Pistilli from Italy, Bruno Ravnikar from Slovakia, Bernard Schaefer from Germany, Peter Homolka from the former Czechoslovakia, and the President of the Polish Section, Jerzy Chmiel. Sirje Siluste from Estonia and Ulla Schefer from Germany also served as observers. This section also formed the CIOFF Festival Commission. The commission was responsible for observing the Pyrzyce Festival and deciding whether it could receive official CIOFF certification. A new set design was also constructed, featuring a dancer and the outline of the Owl Tower inscribed with a capital letter P.
During the 20th PYRZYCE MEETINGS WITH FOLKLORE, held from May 26-30, 1999, a competition for the most spectacular and engaging Polish and foreign ensemble was announced for the first time. The winners were: the Yatran band from Ukraine and the Song and Dance Ensemble of the Pyrzyce Region.
The 21st edition of the Festival, which took place from May 24-28, 2000, was held under the patronage of the Marshal of the West Pomeranian Voivodeship. Józef Broda, one of the most popular folk musicians, also attended the Festival.
The 22nd PYRZYCE MEETINGS WITH FOLKLORE took place from May 31-June 3, 2001. This festival was long in doubt. Finally, all necessary permits were obtained, and 27 bands performed on stage. This year, the Pyrzyce Folklore Encounters received the CIOFF Quality Certificate. This document was issued in Helsinki and signed by CIOFF President Kari Bergholm.
PYRZYCE MEETINGS WITH FOLKLORE changed locations several times. In addition to the square next to the City Hall, they were held in Marian Matysiak Park and on the school playing field at ul. Rejtana, and for the past three years, we’ve been celebrating together at the Pyrzyce Defensive Walls. There were also years when the Festival didn’t take place: during the first year of martial law, the second time after the fire that destroyed residential buildings on Niepodległości Street, and in 2020 due to the coronavirus pandemic.
It’s also worth noting that organizing the Folklore Meetings in the past posed a major logistical challenge. While domestic participants were housed in the then-existing high school dormitories, accommodations for foreign groups were sought in private homes. Typically, the hospitable residents of Pyrzyce would invite a few people to their homes, so eagerly that there were often not enough international guests for everyone.
All of this was possible thanks to the commitment and hard work of the organizers, both the staff of the Cultural Center and the many passionate individuals who helped organize subsequent editions. Here, it’s worth mentioning the former: Artur Marcinkiewicz, Ryszard Głogowski, Bolesław Garczyński, and Ewa Sikora, who were regularly joined by Krystyna Olejniczak, Łucja Szutkowska, Ryszard Flak, Justyn Depo, Anna Bajon, Gabriela Jędruch, Regina Wolska, Janusz Szpaczyński, Stanisław Sarzała, and many other dedicated folklore employees and collaborators of the Cultural Center. Since 2017, Rafał Roguszka has been the festival director.
Over 850 different groups, comprising approximately 30,000 participants, have participated in all editions, including 140 groups from the most exotic countries, spanning five continents. Exact figures are unavailable, but it is estimated that over 100,000 people have attended the festival’s live performances.
